Celem Systemu Zarządzania Jakością Kształcenia (SZJK) w Wyższej Szkole Ekonomii i Informatyki jest ciągłe doskonalenie procesów odpowiadających za tworzenie oraz realizację oferty edukacyjnej tak, aby spełniała kryteria prawne, oczekiwania regionalnego rynku pracy, kryteria wynikające z Procesu Bolońskiego oraz kryteria innych zewnętrznych jednostek akredytujących uczelnię.

            Polityka jakości, misja oraz sylwetki absolwentów   (  Opisane w Uchwale nr 9/S/2006 Senatu Wyższej Szkoły Ekonomii i Informatyki w Krakowie z dn.  2 marca 2006) implikują stosowane procesy, metody i narzędzia Systemu Zarządzania Jakością Kształcenia. Uczelnia, będąc otwarta na potrzeby lokalnego rynku pracy wpisuje w swoje działania konsultacje programów nauczania oraz analizę zakładanych i osiąganych efektów kształcenia z zewnętrznymi interesariuszami.

Jakość Kształcenia w Szkole obejmuje procesy, w skład których wchodzi:

1.       opracowanie oczekiwanych efektów kształcenia, które rozumiane są jako wiedza, umiejętności i postawy absolwenta

2.   w oparciu o efekty kształcenia oraz inne, opisane poniżej kryteria, przygotowanie programów kształcenia,

3.       sam proces nauczania oraz

4.       weryfikację zakładanych efektów kształcenia (schemat1).

Proces kształcenia ma więc charakter cyrkularny a jego centrum stają się efekty kształcenia.

                                   Schemat 1. Elementy procesu jakości

Ciągłe redefiniowanie sylwetki absolwenta oraz efektów kształcenia na kierunkach i specjalnościach, implikuje zmiany w programach nauczania, zarówno pod kątem treści jak i stosowanych metod. Zakładane efekty kształcenia oceniane są na bieżąco i ich potwierdzeniem jest zaliczenie przedmiotów oraz otrzymywanych punktów ECTS. A ostateczną metodą weryfikacji efektów kształcenia jest opinia o absolwentach szkoły na rynku pracy.

Formułowanie programu, proces nauczania, weryfikacja efektów kształcenia są ogniwami wzajemnie powiązanymi, a ich realizacja zależy od wielu uczestników, w tym od samych studentów.

Czynnym uczestnikiem tworzenia programów nauczania jest  Biuro Karier. Jednostka ta jest odpowiedzialna za prowadzenie badań wśród pracodawców, dotyczących oczekiwanych kompetencji i wymagań oraz za monitoring rynku pracy przy współpracy z Urzędem Pracy i innymi jednostkami odpowiedzialnymi za monitoring rynku pracy.  Biuro Karier ma możliwość wnioskowania zmian w programie. Program studiów jest prezentowany Radzie Patronackiej, która opiniuje i zatwierdza nowe programy studiów.

W świetle przystąpienia Polski do Unii Europejskiej i wynikającego z tego tworzenia wspólnego obszaru szkolnictwa wyższego istotne jest wdrażanie podejścia opartego na efektach kształcenia. Jest to proces ciągły, nie tylko z powodu zmian w programie nauczania, ale również  ze względu na zmiany w kadrze dydaktycznej. W szkole dbałość o ten element procesu realizuje się poprzez dostęp pracowników dydaktycznych do dokumentów opisujących system zarządzania jakością oraz do Podręcznika Wprowadzającego, w którym opisane są systemy obowiązujące w szkole – dotyczące wymaganej dokumentacji, przebiegu nauczania, kryteriów oceniania studentów, systemu ocen pracowniczych oraz metod kreowania postaw studenckich.

Proces kształcenia

Proces nauczania obejmuje zarówno procesy związane z rekrutacją oraz administrowaniem dokumentacją, jak i sam proces nauczania.

Elementy procesu nauczania kluczowe dla jakości to:

a)      właściwa obsada kadry dydaktycznej i jej monitoring.

b)      opracowanie programów zajęć – w oparciu o program studiów, ramowe programy przedmiotów, w postaci sylabusów szczegółowych zajęć.

c)      Dobór metod kształcenia oraz mierników efektów kształcenia i wynikający z tego spójny system kryteriów ocen studentów.

d)      Opracowany system archiwizacji prac zaliczeniowych i egzaminacyjnych.

e)      System ocen pracowników i kontroli zajęć – w postaci hospitacji i systemu ankiet.

f)       Wsparcie rozwoju kadry dydaktycznej poprzez szkolenia w zakresie dydaktyki, prowadzenia hospitacji, ewaluacji i sprzężenia zwrotnego.

Formy zajęć, które są narzędziem osiągnięcia zakładanych efektów kształcenia są określone w programach studiów. Efekty kształcenia zakładane przez poszczególnych prowadzących zajęcia powinny implikować stosowane przez prowadzących metody dydaktyczne.

Realizacja i kontrola zajęć polega również na ciągłym przeglądzie i bieżącej ocenie kadry dydaktycznej. System ocen pracowników dydaktycznych jest spójny z modelem kształcenia postaw wprowadzonym na uczelni i stawia duży nacisk na autonomię i rozwój pracowników. Wiąże się również z wsparciem rozwoju kadry dydaktycznej poprzez wymianę doświadczeń kadry, szkolenia w zakresie dydaktyki, system hospitacji, ewaluacji i sprzężenia zwrotnego.

System uczenia i weryfikacji postaw

Postawy promowane na uczelni, opisane w sylwetce absolwenta, są takim efektem kształcenia, którego nie da się zrealizować całkowicie w ramach konkretnych zajęć. Procesy nabywania postaw, szczególne postaw, które nie mają charakteru bezrefleksyjnego, opartego o emocje, ale raczej wymagają refleksji, samodzielnego zdefiniowania i zinternalizowanie, podjęcia świadomego wyboru i ustosunkowania się na poziomie refleksyjnym do promowanych kwestii, dzieją się niejako na każdych zajęciach, na których zwraca się uwagę studentom na ich wpływ na swój rozwój, na efekty uczenia się, na kwestie społeczne czy etyczne.

Priorytetowymi postawami są kwestia szeroko pojętej jakości, odpowiedzialności  i autonomii czy otwartości na wiedzę. Kształtowanie tego rodzaju postaw wymaga wielostronnego, racjonalnego oddziaływania. Stąd projekt promocji postaw i wartości jest projektem skierowanym nie tylko do studentów, ale również do kadry dydaktycznej i pracowników administracyjnych, która poprzez własne zachowania modeluje odpowiednie postawy u studentów. Ważna jest również  świadomość korzyści płynących z promowanych postaw i autentyczne zaangażowanie ze strony wykładowców. Stąd promocja postaw w szkole ma charakter oddzielnego meta-programu, który ma w początkowej fazie charakter eksperymentalny.

System Zarządzania Jakością ma służyć nie tylko poprawie, doskonaleniu, kontrolowaniu jakości, ale również promowaniu kultury jakości. W ramach dbania o jakość – rozumianej szeroko jako dbałość o własną pracę, o jakość usług, które świadczy wobec studenta otoczenia – szkoła, państwo, dbałość o jakość własnego otoczenia, promowana będzie wśród studentów i pracowników szkoły wiedza i postawy pobudzające refleksję nad własną odpowiedzialnością oraz autonomią, co wiąże się również z ogólnie rozumianą jakością życia.

Autor tekstu:
dr Małgorzata Wypych-Dobkowska
Dziekan Wydziału Ekonomiczno-Informatycznego WSEI